ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ
ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)
Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Πλάτων, Πολιτεία, 519b-520a
Τί δέ; Τόδε οὐκ εἰκός, ἦν δ’ ἐγώ, καὶ ἀνάγκη ἐκ τῶν
προειρημένων, μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους ἱκανῶς
ἄν ποτε πόλιν ἐπιτροπεῦσαι, μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους
διατρίβειν διὰ τέλους, τοὺς μὲν ὅτι σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ οὐκ ἔχουσιν
ἕνα, οὗ στοχαζομένους δεῖ ἅπαντα πράττειν ἃ ἂν πράττωσιν ἰδίᾳ τε
καὶ δημοσίᾳ, τοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι οὐ πράξουσιν, ἡγούμενοι ἐν
μακάρων νήσοις ζῶντες ἔτι ἀπῳκίσθαι;
Ἀληθῆ, ἔφη.
Ἡμέτερον δὴ ἔργον, ἦν δ’ ἐγώ, τῶν οἰκιστῶν τάς τε βελτίστας
φύσεις ἀναγκάσαι ἀφικέσθαι πρὸς τὸ μάθημα ὃ ἐν τῷ πρόσθεν
ἔφαμεν εἶναι μέγιστον, ἰδεῖν τε τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν
ἀνάβασιν, καὶ ἐπειδὰν ἀναβάντες ἱκανῶς ἴδωσι, μὴ ἐπιτρέπειν αὐτοῖς
ὃ νῦν ἐπιτρέπεται.
Τὸ ποῖον δή;
Τὸ αὐτοῦ, ἦν δ’ ἐγώ, καταμένειν καὶ μὴ ἐθέλειν πάλιν καταβαίνειν
παρ’ ἐκείνους τοὺς δεσμώτας μηδὲ μετέχειν τῶν παρ’ ἐκείνοις πόνων
τε καὶ τιμῶν, εἴτε φαυλότεραι εἴτε σπουδαιότεραι.
Ἔπειτ’, ἔφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καὶ ποιήσομεν χεῖρον ζῆν,
δυνατὸν αὐτοῖς ὂν ἄμεινον;
Ἐπελάθου, ἦν δ’ ἐγώ, πάλιν, ὦ φίλε, ὅτι νόμῳ οὐ τοῦτο μέλει,
ὅπως ἕν τι γένος ἐν πόλει διαφερόντως εὖ πράξει, ἀλλ’ ἐν ὅλῃ τῇ
πόλει τοῦτο μηχανᾶται ἐγγενέσθαι, συναρμόττων τοὺς πολίτας
πειθοῖ τε καὶ ἀνάγκῃ, ποιῶν μεταδιδόναι ἀλλήλοις τῆς ὠφελίας ἣν ἂν
ἕκαστοι τὸ κοινὸν δυνατοὶ ὦσιν ὠφελεῖν καὶ αὐτὸς ἐμποιῶν τοιούτους
ἄνδρας ἐν τῇ πόλει, οὐχ ἵνα ἀφιῇ τρέπεσθαι ὅπῃ ἕκαστος βούλεται,
ἀλλ’ ἵνα καταχρῆται αὐτὸς αὐτοῖς ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως.
Α1. Να αντιστοιχίσετε καθένα από τα χαρακτηριστικά, τις αντιλήψεις
ή τις επιδιώξεις της Στήλης Α με την αντίστοιχη ομάδα
ανθρώπων της Στήλης Β.
Στήλη Α Στήλη Β
α. στερούνται ενός ενιαίου και σταθερού σκοπού στη ζωή τους
1. οἱ ἀπαίδευτοι
β. πιστεύουν ότι έχουν μεταφερθεί ζωντανοί στα νησιά των «μακάρων»
γ. χαρακτηρίζονται «ἀληθείας ἄπειροι»
δ. δεν θέλουν να ασχοληθούν με τίποτα πρακτικό
ε. αδυνατούν να κατευθύνουν
2. οἱ ἐν παιδείᾳ ἐώμενοι
ορθά τον ιδιωτικό και δημόσιο
βίο τους
Μονάδες 10
Β1. «Ἐπελάθου…πόλεως»: Ποιος είναι ο σκοπός του νόμου και
ποιες οι λειτουργίες που «μηχανεύεται» για να τον επιτύχει;
Μονάδες 10
Β2. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Μια κοινωνία που νοιάζεται μόνο για τα υλικά αγαθά, είναι κοινωνία
ζώων – μια κοινωνία που νοιάζεται μόνο για τα πνευματικά αγαθά
είναι κοινωνία ασκητών. Αλλά ο άνθρωπος, ο κοινωνικός άνθρωπος,
δεν είναι ούτε ζώο ούτε ασκητής1. Χρειάζεται και τα υλικά αγαθά για
να υπάρξει και τα πνευματικά αγαθά για να υπάρξει σωστά. Τα
πρώτα θα σου δώσουν το «ζην», τα δεύτερα το «ευ ζην».
Κι εδώ προβαίνει, βαρύτατη, η ευθύνη των πνευματικών ανθρώπων
για την πορεία της κοινωνίας. Σ’ αυτούς έχει λάχει ο κλήρος να την
οπλίσουν όχι μόνο με οργάνωση και μέθοδο, αλλά και με έρεισμα2,
1 ασκητής: πρόσωπο που ζει χωρίς ανέσεις, μοναχικά.
2 έρεισμα: στήριγμα, θεμέλιο.
με νόημα, με σκοπό. Μια κοινωνία που δεν ξέρει πώς βαδίζει, είναι
κοινωνία τυφλών, καταδικασμένη να χαθεί μέσα στο ίδιο της το
σκοτάδι. Και τους «πρέποντες» δρόμους, λόγους και σκοπούς της
δεν μπορεί να της τους δείξει άλλος από τον πνευματικό άνθρωπο.
Αν αληθεύει αυτό που είπαμε πιο πάνω- πως το μεγάλο κι
ακαταμάχητο όπλο τους είναι η Γνώση- οι πνευματικοί άνθρωποι θα
ήταν ένοχοι προδοσίας, και προδοσίας εσχάτης, αν το όπλο αυτό
δεν το χρησιμοποιούσαν για τον ανώτατο και απώτατο προορισμό
που τους δόθηκε: για την υπηρέτηση και τη διαφώτιση της κοινωνίας.
Μάριος Πλωρίτης (12-5-1985), Οι πνευματικοί άνθρωποι «όρθιοι ή
ορθούμενοι», Αθήνα: Το Βήμα
Να παρουσιάσετε την άποψη που διατυπώνεται στο παραπάνω
παράλληλο κείμενο για τον ρόλο των πνευματικών ανθρώπων στην
κοινωνία και να εντοπίσετε τις ομοιότητές της με την άποψη για τον
ρόλο των φιλοσόφων («βελτίστων φύσεων») που διατυπώνεται στο
διδαγμένο κείμενο.
Μονάδες 10
Β3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί
σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους
λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι
σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη:
1. Κεντρική θέση στην πολιτική σκέψη του Πλάτωνα έχει η
ισοτιμία.
2. Ο Πλάτωνας εκθέτει τις απόψεις του για την ιδανική πολιτεία
στο έργο του «Πρωταγόρας».
3. Η εξαγωγή των καθολικών ορισμών γίνεται από τον
Σωκράτη με την επαγωγική μέθοδο.
4. Από τα νεανικά του χρόνια ως τα βαθιά του γεράματα ο
Πλάτωνας έδειχνε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πολιτική.
5. Οι πρώιμοι διάλογοι του Πλάτωνα γράφτηκαν μετά τον
θάνατο του Σωκράτη.
Μονάδες 10
Β4. Να αντιστοιχίσετε στο τετράδιό σας καθεμιά αρχαία ελληνική
λέξη της Στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική
λέξη της Στήλης Β.
Στήλη Α Στήλη Β
1. χρῆται α. ομογενής
2. ἀπαίδευτος β. πράγμα
3. ἐγγενέσθαι γ. χρήσιμος
4. πράξουσιν δ. άστοχος
5. στοχαζομένους ε. παιδικός
Μονάδες 10
Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Ξενοφώντος, Κύρου Ἀνάβασις , 1 1-5
(ed. E.C. Marchant, Oxford Classical Texts, Οξφόρδη 1904)
Το ιστορικό γεγονός με το οποίο ξεκινά την Κύρου Ἀνάβασιν ο Ξενοφών είναι ο
θάνατος του Δαρείου Β’ και η αντιπαλότητα μεταξύ του νέου βασιλιά και του αδελφού
του.
Δαρείου καὶ Παρυσάτιδος γίγνονται παῖδες δύο, πρεσβύτερος
μὲν Ἀρταξέρξης,νεώτερος δὲ Κῦροςˑ ἐπεὶ δὲ ἠσθένει Δαρεῖος καὶ
ὑπώπτευε τελευτὴν τοῦ βίου, ἐβούλετο τὼ παῖδε ἀμφοτέρω3
παρεῖναι. ὁ μὲν οὖν πρεσβύτερος παρὼν ἐτύγχανεˑ Κῦρον δὲ
μεταπέμπεται ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἧς αὐτὸν σατράπην ἐποίησε, καὶ
στρατηγὸν δὲ αὐτὸν ἀπέδειξε πάντων ὅσοι ἐς Καστωλοῦ πεδίον
ἁθροίζονται. ἀναβαίνει οὖν ὁ Κῦρος λαβὼν Τισσαφέρνην ὡς φίλον,
καὶ τῶν Ἑλλήνων ἔχων ὁπλίτας ἀνέβη τριακοσίους, ἄρχοντα δὲ
αὐτῶν Ξενίαν Παρράσιον. ἐπεὶ δὲ ὲτελεύτησε Δαρεῖος καὶ κατέστη
εἰς τὴν βασιλείαν Ἀρταξέρξης, Τισσαφέρνης διαβάλλει τὸν Κῦρον
πρὸς τὸν ἀδελφὸν ὡς ἐπιβουλεύοι αὐτῷ. ὁ δὲ πείθεται καὶ
συλλαμβάνει Κῦρον ὡς ἀποκτενῶνˑἡ δὲ μήτηρ ἐξαιτησαμένη4 αὐτὸν
ἀποπέμπει πάλιν ἐπὶ τὴν ἀρχήν. ὁ δ’ ὡς ἀπῆλθε κινδυνεύσας καὶ
ἀτιμασθείς, βουλεύεται ὅπως μήποτε ἔτι ἔσται ἐπὶ τῷ ἀδελφῷ, ἀλλά,
ἢν δύνηται, βασιλεύσει ἀντ’ ἐκείνου. Παρύσατις μὲν δὴ ἡ μήτηρ
3 τὼ παῖδε ἀμφοτέρω: και τα δυο παιδιά.
4 ἐξαιτοῦμαι: ζητώ παρακλητικά.
ὑπῆρχε τῷ Κύρῳ, φιλοῦσα αὐτὸν μᾶλλον ἢ τὸν βασιλεύοντα
Ἀρταξέρξην.
Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω
αποσπάσματος: « Δαρείου … Παρράσιον».
Μονάδες 20
Γ2. «ἡ δὲ μήτηρ ἐξαιτησαμένη … Ἀρταξέρξην»:Τι έκανε η
Παρύσατις μετά τον θάνατο του Δαρείου;
Μονάδες 10
Γ3. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμία από τις
παρακάτω λέξεις:
παῖδες : τη γενική πληθυντικού
ὁπλίτας : την κλητική ενικού
λαβὼν : το απαρέμφατο του ίδιου χρόνου
ἐτύγχανε : το γ’ ενικό πρόσωπο υποτακτικής ενεστώτα
Ἑλλήνων : την ονομαστική ενικού
Μονάδες 10
Γ4. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται
στο αδίδακτο κείμενο με έντονα γράμματα:
τελευτὴν, παρὼν, ἔχων, ὁπλίτας, αὐτῷ
Μονάδες 10
ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)
1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω-
πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των
απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και το
εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να
μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.
2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων
αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα
δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση. Κατά την αποχώρησή σας,
να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.
3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο
με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει.
4. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 17.00
ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ.
ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου